Дэлхийн гадаргын 70–75% нь усан бүрхүүл боловч түүний зөвхөн ГАНЦХАН хувь нь л цэвэр ус юм. Насанд хүрсэн хүний биеийн 70%-ийг, харин нярай хүүхдийн биеийн 86%-ийг ус эзэлдэг. Дэлхийн эрдэмтэд усанд нарийн судалгаанууд хийж туршилтуудаар баталжээ.

- Загасны биеийн 75%, төмсний 76%, алимны 86%, улаан лоолийн 90%, өргөст хэмхний 95%, тарвасны 96% ус болохыг тогтоосон.

- Дэлхий дээрх бүх өвчлөлийн 85% нь усаар дамждаг.

- Хүний бие усныхаа 2%-ийг алдахад маш ихээр цангадаг. Цаашлаад 10%-ийн шингэнээ алдахад хий юм харж, 12%-д хүрвэл эмчийн тусламжгүй бол сэхээх боломжгүй болдог. 20%-ийн шингэнээ алдвал шууд үхэлд хүрдэг байна.

- Зөвхөн усны дэглэм барьж…


Өнөөдөр 3-р сарын 21 буюу дэлхийн ойн өдөр. Навчит модны титэм дуу шуугианы 26%-ийг шингээж, 74%-ийг ойлгож сарниулна. Байшин барилгын дэргэдүүр шигүү тарьсан мод, сөөг гудамжны дуу шуугианыг 8–11 дицибеллээр бууруулна. Явган хүний зам ба авто машины замын дагуу тарьсан мод, сөөг нь авто тээврийн дуу чимээг 10–20 дицибелл багасгадаг.

Дэлхийн үнэт баялагт ХӨРС, УС, ОЙ гурав багтдаг. Анхны асар том намган ой ойролцоогоор 350–280 сая жилийн тэртээ үүсэн бий болжээ. Харин навчит модод болох бургас, царс, нүргэс модод барагцаалбал 60 сая жилийн өмнөөс үүсэн бүрэлджээ. Дэлхий дээр 100 мянган зүйлийн мод бут байдаг, харин Монгол оронд 140 гаруй зүйлийн…


Нарс мод хүний дархлааг нэмэгдүүлж, интерферон хэмээх бодис ялгаруулдагаараа бусад навчит модноос онцгой ялгардаг. Тиймээс нарсан ойтой газар өндөр настан, хүүхдийн сувиллыг байгуулдаг ажээ. 20 настай 1 га нарсан ой нь өдөр бүр 9350 кг нүүрсхүчлийн хийг шингээж 7250 кг хүчилтөрөгчийг ялгаруулдаг. 100 кг хүчилтөрөгч нь 4 ам бүлтэй нэг айлын бүтэн жил амьсгалах цэвэр агаар юм. Нэг хүн 18 мод тарихад насаараа амьсгалсан агаараа эх дэлхийдээ буцаан өгч чадна.

Тужийн нарс /Сэлэнгэ аймаг/

Эрт үед даозмын санваартнууд нарсны шилмүүсэн цайг “урт насалдаг” хэмээн ихээр уудаг байв. Хөгшрөлтийг бууруулдаг болохыг эрдэмтэд тогтоосон аж. …


Монголчууд Байгаль нуурыг “Дотоодын тэнгис” хэмээдэг байсан нь Монголын нууц товчоонд тэмдэглэгдсэн байдаг. Хори овог гаралтай Алунгуа эх, түүний өвөг Баргудай мэргэнийг Баругхан уулнаа мөнхөлсөн гэдэг. Монголын бүх хаадын “Алтан ургийн бичиг”, Монголын нууц товчоонд бичсэнээр “Чингис хааны өвөг эцэг тэнгис далай гаталж ирсэн…” гэж өгүүлсэн байдаг ба энэхүү тэнгис далай гэдэг нь Байгаль нуур юм хэмээн олонх эрдэмтэд тэмдэглэдэг.

“Сибирийн цэнхэр нүд” хэмээн өргөмжлөгдсөн тус нуур нь ОХУ-ын Эрхүү муж ба Буриад улсын нутаг дэвсгэрийн дунд сунаж тогтсон. Бидний өвөг дээдэс аргагүйн эрхэнд 1687 онд Байгаль нуурыг оросуудад алдсан юм.

- Эх дэлхийн хамгийн цэнгэг болоод 1637 м хүрэх…


Дэлхийн гайхамшигт өв болсон ЦИН ШИ ХУАНДИ бунханг үзэхийн тулд 120 юань буюу монгол төгрөгөөр 50 мянга гаруй төгрөг төлдөг бөгөөд музей, ойр хавийн цэцэрлэгт хүрээлэн болон тэр хавийн газрууд руу хүргэж өгдөг автобусны үнэ багтсан байдаг. Зөвхөн 2015 онд 136 сая жуулчин ирж үзжээ. Тус бунханыг 2009 онд АЖ-ын эргэлтэнд оруулсан бөгөөд 2015 он гэхэд 402 тэрбум юань буюу 61.5 тэрбум долларын ашиг олж БНХАУ-ын хамгийн шилдэг АЖ-ын газраар шалгарчээ.

1974 оны 7-р сарын 11 хүртэл газар дор нойрсож буй Terracota army буюу олон мянган цэргийн шавар бунханг хэн ч мэддэггүй байлаа. Орос хэлээр “Терракотовая армия” гэх ба терракота…


Улс орнуудын “Жуулчны гудамж”-нд дуу хуур, хөгжөөн бужигнаан өрнөж байдаг. Тухайлбал, Сан Франциско хотын Ломбард, Нью-Йоркийн Бродвей, Туркийн Истиклал, Оросын Арбат, Сөүлийн Мёндун, Токиогийн Асакүса, Сингапурын Очард Роуд, Барселеоны Ла Рамбла гудамжийг хэдэн мянган жуулчид зорьдог. Москвагийн Арбат нь 520 жилийн настай түм түжигнэж, бум бужигнадаг газар. Тав тухтай үнэтэй ресторан нь байна, цагаа хэмнээд хурдан түргэн хооллох буфет хоолны газар ч байна, гадаа талбайд нь хөргөө зуруулчихна, илбэчний үзүүлбэр үзчихнэ, сонгодог дөрвөл хөгжимчин, гитартай соло дуучны бяцхан тоглолтыг ч сонирхчихно, орос үндэсний бэлэг дурсгал ч худалдаад авчихна, кинотеатр, үзэсгэлэнгийн танхим, музей үзвэрийн газруудаар аялчихна.

Алдарт Урт цагааны гудамж маань…


Австралийн ФИТНЕСИЙН их сургууль төгссөн Баатарсүхийн Уянга гэх бүсгүйн ярилцлагаас энэ удаа сийрүүллээ. Тэрбээр хүний биеийн бүтцээс эхлээд яаж хөгжүүлэх тухай, хоол хүнс, эрдэс, амин дэмийн зохицлын талаар шинжлэх ухааны үндэстэй, академик түвшинд суралцжээ. Б.Уянга одоо life coach буюу хувийн дасгалжуулагч болсон байна. Масловын онолоор бол “хүн амьд үлдэх анхдагч хэрэгцээгээ хангаагүй тохиолдолд тэрнээсээ илүүг бодож чадахгүй, жишээ нь байгаль орчны доройтол, эрүүл мэнд гэж бодож чадахгүй” гэдэг. Амьд байхын тулд эрүүл байх ёстой.

Б.Уянга

МАХ буюу уураг: Мах идэх нь зөв, гэхдээ ямар махыг ямар хэмжээтэй, ямар үед хэрэглэх вэ гэдэг нь чухал. Хүмүүс мах идэхдээ нүүрс усны өндөр агууламжтай…


Хувийн хэвшлийг дэмжих нь цар тахалын үеийн бодлогын цөм байх ёстой гэж эдийн засагчид хэлсээр байна. АЖ-ын салбарын гол цусны эргэлт бол #аяллын бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэл ба түүний борлуулалт. Одоогийн байдлаар 10 компани тутмын 8 нь цаашид ямар арга хэмжээ авахыг төлөвлөөгүй байна. АЖ-ын салбарын чадавхи, чадамжийг бууруулахгүйгээр хэрхэн хамгаалж авч үлдэх вэ.

КОВИД-ын үеийн АЯЛАЛ ЖУУЛЧЛАЛ-ын нөхцөл байдал

  • АЖ-ын компаниудын хувьд нэлээд өөрчлөлт гарсан. Хэмнэлтийн горимд шилжиж зайлшгүй шаардлагатай зүйлд зардал гаргах, хүний нөөцөө танах, ажлын байрыг багасгах, түр буулгах гэх мэт арга хэмжээнүүдийг авсан.
  • Онлайн сургалтын хэдэн ижилхэн платформууд л хандалт багатай ч “ажиллаж” байна, бусад салбарт ч адилхан.

Харин тэнд ирсэн бүхэн кофе уудаг гэсэн үг биш. КОФЕ дэлхийд борлуулалтаараа газрын тосны дараа ордог. Кофены зах зээл сүүлийн 10 жилд 10 дахин нэмэгджээ. Бразил дэлхийн хамгийн том кофе тариалагч, үйлдвэрлэгч, экспортлогч улс бөгөөд дэлхийн кофены 40% буюу жилд 3 сая тонн кофе үйлдвэрлэдэг. Харин Монголын 15–60 насны хүн амын 53% кофе хэрэглэдэг гэж судалгаагаар тогтоогдсон. Тэдний 73% нь жижгээр савласан сүүтэй, чихэртэй кофег задлаад шууд хэрэглэдэг, 20% нь дунд зэргийн кофе хэрэглэдэг бол үлдсэн 7% нь хар кофе уудаг гэнэ. Кофе хэрэглэгчид жилд 3 тэрбум орчим төгрөгийг кофенд зарцуулдаг байна.

Кофе гэдэг үг нь араб хэлний qahwah буюу…


МИШЭЭЛ нэртэй ботаник хүрээлэн УБ хотод Мишээл ЕХРО төвийн урд байгуулагдаж байгаа бөгөөд 2021 оны 2 дугаар улиралд ашиглалтанд орно. Монгол оронд ховордож буй мод бут, ургамлын төрөл зүйлийг энд дахин сэргээхээр ажиллаж байна. Мишээл төвийн урд Туул голын эрэг дагуу 11 га талбай дээр нэг ч мод бут, бургас хөндөхгүйгээр байгалийн жимийг ашиглан тохижуулж байна. Гүүрээр мод бутны дээгүүр алхаж тухайн орчны байгаль, Туул голын орчныг харах боломжтой. Мөн хүрээлэнд явган зам, амрах орчнууд байгуулагдана.

Buyanbadrakh Choibalsan

Аялал жуулчлалын судлаач, багш.

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store